در تاریخ تمدن اسلامی، پس‌از فتوحات نخستین و فروپاشی ساسانیان، جابه‌جایی قدرت با تلاطم‌های معرفتی، بازتعریف هویت‌های قومی و دینی و شکل‌گیری ساختارهای اداری و زبانی در چهارچوب دارالاسلام همراه شد. روزبه پورداذویه، مشهور به ابومحمد عبدالله ابن‌مقفع، در همین فضای پرکشمکش از ترجمه و کتابت به‌عنوان کنشی فرهنگی و سیاسی بهره گرفت. برای فهم جایگاه او نخست باید با تقابل عرب و عجم، سیاست‌های امویان، برآمدن شعوبیه، مکتب عبدالحمید کاتب و گذار از سنت شفاهی به فرهنگ مکتوب آشنا شد، زیرا ترجمه‌های او در این بستر صرفاً کنشی زبانی و بی‌طرف نبودند.