ترجمه و بحران زبان فارسی

حوزه پژوهشی من مطالعات تاریخ ادبی با رویکرد ژانری است. طبیعتاً از منظر خودم به پرسش­های شما پاسخ می­دهم. وقتی از «ژانر» سخن می­گوییم، دیگر مشکل بتوان دوگانه مشهور «ادبیات/ناادبیات» را به رسمیت شناخت؛ ما با «ژانرها» مواجه هستیم که هرکدام بهره­ای از «ادبیت» در خود دارند. اثر ادبی محض و یا اثری که کاملاً از ادبیت تهی باشد، اساساً وجود ندارد. آثار، ژانرها را تشکیل می­دهند و ژانرها بر حسب این­که تا چه حد از امکانات «ادبیت زبان» بهره برده باشند، به یکی از دو قطب ادبیت و ناادبیت زبان نزدیک­تر می­شوند. ادبیت و ناادبیت دو قطب زبان هستند که آثار در فاصله آن دو قرار می­گیرند و به یکی از دو قطب نزدیک­ترند. ما به‌طور قراردادی آنها را که به قطب ادبیت بسیار نزدیک می­شوند، «آثار ادبی» می­نامیم. رویکرد ژانری به ما می­آموزد که به نوشتارها، با «منطق پیوستاری فازی» نگاه کنیم نه «منطق صفر و یک ارسطویی». بنابراین، وقتی شما می­گویید «نظام ادبیات» من مجبورم آن را به «نظام ژانرها» تغییر دهم، چون نمی­توانم تصور کنم چه آثاری را منطقاً می­توان در درون دایره­ای قرار داد که شما آن را «ادبیات» می­نامید. مثلاً مطالبی که در سرمقاله یک روزنامه نوشته می­شود، آیا «ادبیات» هستند و در درون «نظام ادبیات» قرار می­گیرند یا «ناادبیات» هستند؟ چطور می­توان یک رمان را ادبیات به شما آورد و سرمقاله­‌ای را که در خلال آن از تکنیک­های روایی و احیاناً «جهان­‌های ممکن» استفاده کرده، ناادبیات قلمداد کرد؟ من برای این­که بتوانم به پرسش شما پاسخ دهم، ابتدا باید تکلیفم را با نظام اصطلاحی شما روشن کنم. بدین‌ترتیب ما با «نظام­های ژانری» سروکار داریم که دایره وسیعی را در برمی‌گیرند. مقصود من هم از ژانر همان عمومی­ترین تعریف آن است: «تعدادی از متون که در یک طبقه قرار می­گیرند و از قواعد زبانی یک­سانی تبعیت می­کنند» (زرقانی و قربان­صباغ، ۱۳۹۵). در یک رده­بندی عمومی ژانرها را می‌توان به دو گروه کلی ژانرهای تألیفی و ژانرهای ترجمه­ای تقسیم کرد. بدین‌ترتیب پرسش شما این­طور خواهد بود که چه نسبتی میان ژانرهای تألیفی و ترجمه­ای در ایران معاصر وجود دارد؟ برای پاسخ به پرسش بد نیست سری به گذشته بزنیم.

 


بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.



این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.