دشواری‌های ترجمه سفرنامه

سفرنامه­‌ها در چند دهۀ اخیر بسیار موردتوجه محققان ایرانی قرار گرفته‌­اند، زیرا اطلاعات باارزشی را دربارۀ دوره­‌هایی از تاریخ این سرزمین در خود دارند. با ترجمۀ سفرنامه­‌های جهانگردانی که از ایران دیدن کرده­‌اند، می­‌توان آداب و رسوم، مراودات اجتماعی ایرانیان آن دوره، اوضاع اقتصادی، و … را بهتر شناخت و البته در ترجمۀ این سفرنامه­‌ها نباید پنداشت که با متنی همچون گزارش دانش­‌آموزی سر وکار داریم که از موزه­‌ای دیدن کرده است. «سفرنامه یا سیاحت­نامه: از انواع ادبی و نوعی از خود نوشتن؛ و آن نگاشتن گزارش سفر یا گشت‌و گذار است. از آنجا که سفر به انگیزه­‌های گوناگونی چون تجارت یا سیاحت یا سفارت یا تحقیق یا جنگ یا جز این صورت می‌گیرد، سفرنامه‌­ها نیز به تبع انگیزۀ نویسنده از سفر، تنوعی چشمگیر دارند و اطلاعات گوناگونی در اختیار خواننده قرارمی‌دهند. مشهورترین سفرنامه در ادب فارسی سفرنامۀ ناصرخسرو است.» (شریفی، ص ۸۰۵) بی­‌شک ترجمۀ سفرنامه­‌ها نیز به دلیل ماهیت آنها بسیار دشوار است، زیرا مترجم با انواع و اقسام اطلاعات تاریخی، جغرافیایی، سیاسی، جانورشناسی، گیاه­شناسی، پزشکی (همچون سفرنامۀ ابن­ بطوطه) و … سر و کار خواهد داشت. دشواری­های ترجمۀ سفرنامه‌­ها تنها به گستردگی اطلاعات آنها محدود نمی‌­شود و به دلایلی مترجم مجبور می­‌شود برخلاف میل خود تغییراتی را در ترجمه اِعمال کند و یا به‌ناچار مطالبی را در پانوشت و انتهای کتاب بیاورد. در این مقاله برآنیم به اینگونه دشواری­ها نگاه گذرایی بیندازیم و برحسب مورد از سفرنامه­‌های ترجمه‌شده به فارسی، و به‌ویژه سفرنامۀ سراسر ایران بر پشت اسب نوشتۀ اِلا سایکس، نمونه­‌هایی ارائه کنیم. در پایان دربارۀ «توانش راهبردی» پیشنهادی داریم.


بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.



این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.