از گوشه و کنار

  • به قلم زهرا اسماعیلی
  • منتشر شده در 15 ژوئن 2017 |
  • دسته بندی موضوعی: ترجمه ادبی

بوی ترجمه؛ بها‌ءالدین خرمشاهی

یکی از نشانه‌های طبیعی- و درواقع درست و دستورمند- بودن ترجمه این است که بوی ترجمه ندهد.

امروزه این اصطلاح رایج است. گفتنی است که این اصطلاح را- تا آنجا که من جست‌وجو کرده‌ام- نخستین‌بار شادروان محمدعلی جمال‌زاده به‌کاربرده است. جمال‌زاده مقاله‌ای به نام «مطالبی در باب فن ترجمه» دارد که در کتاب هفت‌کشور او (چاپ‌شده در فروردین ۱۳۳۴) آمده است: «مترجم باید مطلب و مقصود را خوب بیان نماید و معانی و نکات را هرقدر هم مشکل باشد فروگذار ننموده با عباراتی که حتی‌المقدور درازتر و مفصل‌تر از متن نباشد و بوی ترجمه ندهد و از حیث فصاحت و لطف و ملاحت از اصل کمتر نباشد بپردازد.» (گزیده آثار محمدعلی جمال‌زاده. انتخاب و مقدمه: محمد بهارلو. تهران، آروین، ۱۳۷۵، ص. ۲۸۰). باید دید که بوی ترجمه چیست؟ مراد از آن غرابت و غیرطبیعی‌بودن نحو و نحوه جملات و درنهایت، نثر و ساختار زبانیِ اثر ترجمه‌شده است. البته نامأنوس‌بودن واژگان خارجی غلیظ و آب‌نکشیده‌بودن آنها هم در پدید‌آمدن بوی ترجمه موثر است. یک قلم همه ترجمه‌های کهن قرآن کریم، و ترجمه‌های فارسی کتاب مقدس (تا دو دهه پیش) بوی ترجمه می‌دهد.


بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.



این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.